Pendolo en tempo

Pendolo en tempo

Doc.ThDr.MUDr.Mgr. Max Kašparů Ph.D.
Mladá fronta DNES 18.2.2012, p.11

Kio okazis per nia samtempo? Ĉu temas pri serioza krizo? Kial la homoj sentas kavazaǔ io rompiĝis kaj afliktiĝis? Kion portos estonteco? La tagĵurnalo MF DNES alportas serion, en kiu ĉeĥaj geverkistoj priskribas, kiel ili vidas ŝanĝojn de la mondo. Tiu ĉi artikolo (aǔ eseo) devenas el vidpunkto de homo, kiu konas homan animon el eno – Doc. ThDr. MUDr. Mgr. Max Kašparů Ph.D., verkisto, psikiatro, esperantisto kaj aǔtoro de dudek librojn de eseoj, tradukitaj al pola, itala kaj franca lingvoj.       .

Ĉiu studento de medicino estas gvidata per sia profesoro de komenco, por ke la  kuracisto ĉe ĉiu malsanulo starigu du demandojn, do bazajn demandojn: KIAL kaj KIEL. Kial la homo havas problemojn? – gvidas al indiko de diagnozo.  Kiel kuraci? – serĉi vojon al la resaniĝo.
Se estas nia socio malsana, kaj ĝi vere estas, ankaǔ ni ĉiuj starigu ambaǔ demandojn… Nur superaj altaj politikistoj ĝenerale interesiĝas pri aliaj aferoj, ol estas problemoj de plimulto de homoj. Tamen la opinioj estas diversaj. Estas tiuj, kiuj kulpigas komunismon, aliaj neoliberalismon aǔ hedonismon. El mia vidpunkto ne influas socion magiaj –ismoj, sed tri gravaj malignaj malsanoj: perdo de honto, progreso de socio sen respekto de socialaj normoj kaj sekve sento de malespero.
Jen diagnozo.
„Vi vivas en lando, kie oni nenion sentas hontinda.“ Per tiuj vortoj konkludis studento el Azio post jaro en nia respubliko. Ju pli mallonge, des pli trafe estas lia konkludo. Li pravas. La honto malaperis. Eĉ iaj homoj ne tro la vorton komprenas. Infano ne hontas moki instruiston, viro ne hontas forlasi edzinon kaj infanojn pro amatino, gefiloj malhonorigas gepatrojn, ne estas honto vivi kiel parazito aǔ publike propagandi malbonon. Do, kial politikistoj, servutuloj de mafio, ne hontu mensogi, ŝteli kaj trompi?
Grande kulpas tiuj amaskomunikiloj, kiuj el banalaĵoj faras tragedion kaj el tragedio banalaĵon. Ni vivas en tempo, kiam ĉio estas renverse. Idealojn de konduto diktas per sia nenormala konduto animvakaj „celebritoj“ diversaj. Ili estas modeloj anstataǔ saĝaj poetoj kaj lumportantaj personoj. Pri ili moderna ĉeĥa unuiga eǔropano eĉ ne piedbatus
El elsendoj de televidoj, kies tasko estus kultivi homan animon kaj fajnigi penson por beleco, vero kaj bono, ŝprucas plejparte sango, adrenalino, testosterono… Laǔ tiu fakto mi komprenas, kial oni uzas la vorton „televizní kanaly“ (kloakoj).
Ĉiam, kiam mi staras kiel tribunala fakulo de psikiatro dum trakto pri faroj de juna delikvento, mi havas  preskaǔ ĉiam tendencon kulpigi sistemon, kiu regas en tiu ĉi lando kaj junaj homoj estas viktimoj de ĝi. Sed kiu interesiĝas pri tio? Politikistoj tute ne! Ili zorgas teni sian povon kiel eble plej longe per iu ajn strategio kaj tiuj, kiuj embuskas kaj volas ilin alterni, serĉas taktikon anstatǔi ilin. Sen tiu eksmodeco – honto.
Ordinaraj homoj en la lando turmentas sin per sentoj de maljusteco, sed supermaŝino de politiko kaj komerco gaje veturas plu. Kaj kial ne? Promesoj, frazoj kaj larĝaj ridoj el afiŝoj por balotoj tre rapide forbrulos en tiu maŝino. Mi dezirus ordoni infuzion de honto al ĉiu unuopulo  kaj al elektitaj unuopuloj transplanti konsciencon. Sed ambaǔ manieroj estas malfacilegaj, ĉar la injekto jam ne trovos vejnojn pro malbonaj longtempaj kutimoj kaj en dua kazo, ĉe politikoj la haǔton oni ne povas distranĉi pro la “hipopotama haǔto“.

Anstataǔ domhejmo – domaĉbarako. Se masonisto intencis konstrui firman kaj bonan domon, li bezonis krom ŝtonoj kaj brikoj ankoraǔ morteron kaj pendoŝnuron. Mortero por fiksi ŝtonojn kaj brikojn; pendoŝnuron, por ke la muroj estu vertikala. La konstruistoj de moderna postnovembra socio komencis cetere uzi ekonomiajn ŝtonojn kaj jurajn brikojn, do novajn kaj novajn leĝojn kaj regulojn, sed absolute ne uzis morteron kaj ne sekvis vertikalecon de la muroj. Ili metas brikon sur brikon sen mortero farita el humileco, malavaro, bonkoro, pacienco, virto, sobreco kaj kreiveco. Antaŭe oni nomis tiun fiksaĵon sep ĉefaj virtoj. Pendoŝnuron, kiu sekvas naturan graviton kiel sankta tabuo, ili uzis kiel pendolon kaj fiere vibrigis ĝin per moderna relativismo. Estas normale, ke ŝtonojn oni metas en fundamenton kaj la brikojn poste. Do leĝoj estas super merkato, sed ĉe ĉeĥa projekto oni faras renverse. Ju pli la merkato havas pli akraj dentoj, des pli la leĝoj estas sendentaj. Sen mortero kaj pendolo en mano oni povas konstrui nur domaĉon. Nur tio al diagnozo.

Kuracado. Kiel? Ekzistas du solvoj. Aŭ domaĉon ruinigi, aŭ ĝustatempe forkuri. La unua ebleco signifas revolucion, la dua – elmigron. Se mi proponus revolucion, mi povus esti punita pro krimo, ŝtelo de fremda objekto. Ĉar mi timas, ke en nia lando ni ne posedas eĉ ne tiun domaĉon. Se mi elektus elmigron oni staras demandon: Kien? En alian eŭropan ŝtaton certe ne, ĉar en Eŭropo mastrumas la samaj arkitektoj, kiu helpis la ni pro nia domaĉo. Ili ankaŭ konstruas sen mortero kaj pendoŝnuro. Eble oni povus eskapi en landon de tiu studento el Azio, en landon kie ankoraŭ ne malaperis honto.
La tria malsano estas infekta sento de malespero. Ni ĉiuj jam iom post iom dronas en ĝi. Post kelkaj jaroj oni ĵetas al ni savboaton (alegorio al balotado), sed baldaŭ ni vidos, ke ĝi estas truita. Frustriĝon alternos depresio, aflikton alternos malpovo. Kaj tiu senpovo igita kun sen malelireblo estas grave danĝera. Se ĝi daǔras tro longe, ĝi ŝanĝiĝas al agresemo. Kaj ĝi ĉi tie jam ekzistas. Eĉ inter lernejanoj oni povas trovadi progreson.
Ni estu tamen sinceraj kaj ne plendu nur pri tiu sur pinto. Ankaǔ ni kulpas, kiam ni akceptis renversitan stilon de la vivo, kiu flustras al ni: „Vivu abunde en ekstero, malriĉe en eno!“ Se nia nacio ne realigos ŝanĝon kaj ni ne ekvivos abunde en eno kaj malriĉe en ekstero, ni ne havas ŝancon…Se ne, sekve eĉ mi ne havas ŝancon plu labori en mia konsultejo kaj restas al mi nur eskapi inter miajn frenezulojn, malesperantulojn. Tio ne estos malkuraĝo kaj mi ne estos sola, similajn homojn mi trovos tie. Sen ena ŝanĝo kaj sen pentekosto ni ĉiuj renkontos tie!

Esperantigis J.Drahotová

Příspěvek byl publikován v rubrice Články / Artikoloj. Můžete si uložit jeho odkaz mezi své oblíbené záložky.

Napsat komentář

Vaše emailová adresa nebude zveřejněna.

Můžete používat následující HTML značky a atributy: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>